Boshqa dasturiy ta'minot ishlab chiqish jarayoni modellarі

V-model

V-modelning printsipi ko'p jihatdan kaskad modeliga o'xshaydi. Uni odatda uzluksiz ishlash juda muhim bo'lgan tizimlarda qo'llashadi. Bu tibbiy muassasalarda bemorlarni hayotiy qo'llab-quvvatlash dasturi, favqulodda blokirovka tizimlari va o'xshash dasturlar.

Ushbu modelning o'ziga xosligi shundaki, unda asosiy e'tibor dasturiy ta'minotni test qilishga qaratilgan, bu esa ishlab chiqishning dastlabki bosqichlarida, shu jumladan dizayn bosqichida amalga oshiriladi. Testlash parallel ravishda ishlab chiqish jarayoni bilan amalga oshiriladi - masalan, kod yozish paytida modulli testlar bajariladi.

Qachon V-modelni qo'llash kerak?

• Agar dasturiy mahsulot muayyan testlashni talab qilsa, V-model (validation and verification) prinsiplari bu holatda eng maqbul hisoblanadi.
• Kichik va o'rta loyihalar uchun, aniq belgilangan talablar bilan.
• Katta miqdorda malakali testerlar mavjudligida.

Inkremental model

Inkremental modelning o'ziga xosligi shundaki, unda dasturiy ta'minotga talablar aniq bir yigilishdan kelib chiqadi. Mahsulot bosqichma-bosqich yig'ilishi sababli, uning ishlab chiqilishi bir necha tsikl o'tadi. Ushbu barcha hayotiy tsiklni “multi-vodopad” deyish mumkin.

Yig'ish tsikli kichik va oddiy modullarga bo'linadi. Har biri talablarni tekshirish, dizayn, kod yozish, bajarish va testlashdan o'tadi.

Inkremental modelga ko'ra ishlab chiqish jarayoni mahsulotning minimal funksional bazaviy versiyasini chiqarishdan boshlanadi. Keyin funksiyalar “ko'payadi”, ularni “inkrementlar” deb atashadi. Ish jarayoni, barcha oldindan rejalashtirilgan funksiyalar tizimga integratsiya qilinmaguncha davom etadi.

Iterativ model

Iterativ model, uni iteratsion deb ham atashadi, dastlabki bosqichda to'liq talablar spetsifikatsiyasiga muhtoj emas. Ishlab chiqish ma'lum bir funktsiyani yaratishdan boshlanadi, keyin esa yangi funksiyalar qo'shish uchun asos bo'ladi.

Funktsiyalarni “qismlar” ko'rinishida yaratish jarayoni qayta-qayta takrorlanadi, belgilangan reja bo'yicha yakunlanishiga qadar. Ish natijada ishlaydigan mahsulot versiyasini olguncha davom etadi.

Bu yerda ilova qilingan diagrammada iteratsion “ishlab chiqish” Mona Liza portreti ko'rsatilgan. Birinchi iteratsiyada faqat ayolning portreti chizmasi ko'rinadi, ikkinchi iteratsiyada ranglar ko'rinadi, uchinchi iteratsiya esa ko'proq detalizatsiyalangan va to'yingan bo'ladi. Jarayon yakunlandi.

Agar inkremental modelni eslasangiz, portret butunlay boshqacha - qismlardan, alohida qismlardan yozilgan bo'ladi.

Iteratsion model bo'yicha ishlab chiqishga misol sifatida ovozni tanib olishni keltirish mumkin. Bu mavzuni ilmiy tadqiqotlar uzoq vaqtdan beri boshlangan, avvaliga – g'oyalar shaklida, keyin esa amaliy bajarilish boshlandi. Har bir yangi iteratsiya ovozni tanib olish sifatini yaxshilab bordi. Ammo hozir ham ovozni aniqlashni ideal deyish mumkin emas. Shu tariqa, vazifa hali yakunlanmagan.

Iterativ model qachon eng yaxshi ishlatiladi?

• Agar tizimga qo'yilgan talablar aniq yozilgan va hammaga tushunarli bo'lsa.
• Loyiha hajmi juda katta bo'lsa.
• Asosiy maqsad belgilangan, ammo amalga oshirishning tafsilotlari ish jarayonida o'zgarishi mumkin bo'lsa.

Spiral model

“Spiral model” inkremental modelga o'xshaydi, ammo risklarni tahlil qilish mavjudligi kabi bir o'ziga xos xususiyatga ega. Uni odatda muhim jarayonlar uchun qo'llashadi, chunki ishning ishtiloligi qabul qilinmaydi.

Spiral model to'rt bosqichdan iborat:

• reja tuzish;
• risklarni tahlil qilish;
• dasturiy ta'minotni qurish ustida ishlash;
• natijani tekshirish va yangi bosqichga o'tish.

---

CI/CD

Continuous Integration (uzluksiz integratsiya) va Continuous Delivery (uzluksiz yetkazib berish). Ilovalarning ketma-ket va avtomatlashtirilgan yig'ilishi, qadoqlanishi va test qilinishini ta'minlaydi. CI/CD keng tarqalgan DevOps-amaliyotidir.